Накратко: за салата и прелевање земи екстра девствено маслиново масло, а за готвење може и обично маслиново. И двете смеат да се загреваат за обично домашно готвење. Една лажица има околу 120 калории, па маслото се мери, не се лее „на око“. Пиењето масло на празен стомак нема докажан ефект.
Кое маслиново масло е кое
Европската регулатива дозволува во продавница да се продаваат само четири вида:
| На етикетата | Што е | Киселост најмногу |
|---|---|---|
| Екстра девствено маслиново масло | сок од маслинки добиен механички, без растворувачи, со најдобар вкус | 0,8 % |
| Девствено маслиново масло | исто добиено, но со послаб вкус | 2 % |
| Маслиново масло (од рафинирани и девствени масла) | мешавина од рафинирано и девствено масло | 1 % |
| Масло од комина од маслинки | масло од остатокот по цедењето, рафинирано, мешано со девствено | 1 % |
Екстра девственото е маслото што го проучувале студиите за медитеранската исхрана. Во него се полифенолите и горчливиот, малку лут вкус. Тоа лутење во грлото не е дефект, туку знак на свежо масло.
Обичното маслиново масло е поблаго и поевтино. Добро е за готвење.
Маслото од комина (кюспе, pomace) се добива од остатокот од маслинките, а според регулативата смее да се извлекува и со растворувачи, па потоа мора да се рафинира. По закон не смее да се вика „маслиново масло“. Кога на шишето пишува „комина“ или „pomace“, тоа не е маслото од студиите.
Дали маслиновото масло смее да се загрева
Смее. Ќе слушнеш дека „маслиновото масло не се загрева“, но тоа не е точно за обичното домашно готвење.
- Студија од 2010 во Food and Chemical Toxicology заклучи дека маслиновото масло е „јасно отпорно на услови на пржење“, без разлика на видот.
- Cleveland Clinic наведува дека екстра девственото масло оксидира најмалку од сите масла за готвење и е добро за брзо пржење во тава. За многу силна топлина и длабоко пржење препорачува рафинирано маслиново масло.
За задинување, тавни јадења и печење во рерна маслиновото масло е добар избор. Длабокото пржење и онака не е дел од медитеранската кујна.
Маслиново или сончогледово
Сите масла имаат исто калории, околу 884 на 100 грама. Разликата е во мастите:
| На 100 g | Мононезаситени | Полинезаситени (главно омега-6) |
|---|---|---|
| Маслиново масло | 73 g | 10,5 g |
| Обично сончогледово масло | 19,5 g | 65,7 g |
Податоци од USDA. Маслиновото масло е главно мононезаситени масти, а обичното сончогледово главно омега-6. Постои и сончогледово масло „со висок олеински удел“ (high oleic), чиј состав е поблиску до маслиновото, но тоа не е маслото од студиите за медитеранската исхрана.
Колку дневно
- Една лажица маслиново масло е околу 13,5 грама и околу 120 калории.
- Во програмот Медитеран 8 се оди 2 до 4 лажици дневно, според нивото. Секоја лажица е еден „палец“ масти во чинијата.
- Во студијата PREDIMED, групата со маслиново масло добивала по еден литар екстра девствено масло неделно за целото семејство, со совет за најмалку 4 лажици дневно. Таа група имала околу 30 % помалку големи срцеви настани од групата со совет за малку масти.
Маслото се мери со лажица, барем првите неколку недели. „Малку масло на око“ во тава лесно стануваат три лажици, а тоа се околу 350 калории што никој не ги видел.
Дали помага на празен стомак
Нема докази. Ниеден од реномираните извори не препорачува пиење маслиново масло наутро за „детокс“, за слабеење или за дебелото црево. Една лажица носи околу 120 калории, без разлика кога е изедена.
Маслиновото масло е корисно како дел од јадењето: врз салата, во готвењето, наместо путер и сончогледово масло.
Што вели ЕУ за полифенолите
Европската Унија одобри едно здравствено тврдење: полифенолите од маслиновото масло придонесуваат за заштита на мастите во крвта од оксидативен стрес. Тврдењето важи само за масло што има најмалку 5 мг хидрокситирозол и сродни материи на 20 грама масло, а ефектот се добива со 20 грама масло дневно. Не секое маслиново масло го исполнува тоа.
Како да го чуваш
Меѓународниот совет за маслиново масло препорачува:
- на ладно и темно, подалеку од шпорет и прозорец, на 13 до 25 °C;
- во темно стакло или лименка, не во проѕирна пластика;
- затворено, зашто воздухот го расипува.
Рокот на траење е најмногу две години по полнењето. Барај и датум на бербата на етикетата: што е посвежо, тоа е подобро.
Чести прашања
Дали е подобро масло со поголема киселост? Не. Помалата киселост е знак на поквалитетно масло. Кај екстра девственото е најмногу 0,8 %.
Зехтин или маслиново масло? Тоа е исто. „Зехтин“ е турски и бугарски збор за маслиново масло.
Колку е скапо во однос на сончогледовото? Поскапо е, но оди по 2 до 4 лажици дневно, а еден литар трае неколку недели за еден човек.
Повеќе
Медитеран 8 е составен врз основа на објавени научни извори и не е замена за медицински совет. Ако имаш здравствена состојба или земаш лекови, консултирај се со лекар пред да почнеш.