Накратко: православниот пост и медитеранската исхрана се поврзани повеќе отколку што изгледа. На Крит, каде што е проучена медитеранската исхрана, луѓето постат голем дел од годината, а нивната посна храна е токму она што е јадрото на медитеранската чинија: мешунки, зеленчук, житарки, ореви и маслиново масло. Постот е добра прилика да се јаде медитерански, ако не се претвори во посен бурек и пржен компир.
Оваа статија не кажува како се пости по црковните правила, на пример кои денови се дозволени риба, масло или вино. За тоа се прашува свештеникот и се гледа црковниот календар. Тука е само исхраната во посните денови.
Постот е дел од медитеранската исхрана
Во 2004 година грчки истражувачи објавија студија во British Journal of Nutrition со наслов што кажува сè: „Грчкиот православен пост: скриена особина на медитеранската исхрана на Крит“. Една година следеле 120 луѓе на Крит, половина што постат и половина што не постат, низ трите големи пости: Божиќниот (40 дена), Велигденскиот (48 дена) и Богородичниот (15 дена).
Во текот на постот, луѓето што постеле внесувале помалку холестерол, вкупни масти и заситени масти, а исхраната им била богата со влакна, овошје, зеленчук и мешунки. Авторите заклучуваат дека постот е важен дел од медитеранската исхрана на Крит.
Прегледот на студиите за верскиот пост, објавен во Nutrition Journal во 2010, наведува дека православните христијани во Грција постат вкупно 180 до 200 дена годишно, а меѓу поволните ефекти се помала телесна маса и понизок вкупен и лош (LDL) холестерол.
Во Македонската православна црква Божиќниот пост е од 28 ноември до 6 јануари.
Замката: посно не значи здраво
Многу посна храна не е медитеранска:
- посен бурек и посни пити, со бело брашно и многу масло;
- пржен компир и пржени зеленчуци во сончогледово масло;
- халва, посни колачи и бисквити;
- бел леб на секој оброк;
- готови посни производи со многу шеќер и сол.
Сето ова е посно, но тешко ќе ти помогне да ослабиш или да се чувствуваш подобро. Ако постот се сведе на леб, пржено и слатко, тогаш може и да се здебелиш.
Како да постиш без да гладуваш
Медитеранската чинија има и своја посна верзија:
- половина чинија зеленчук, свеж и варен;
- четвртина мешунки: грав, леќа, наут, боб, тие се белковините во посен ден;
- четвртина житарки од цело зрно: интегрален леб, булгур, хелда, кафеав ориз, пченкарно брашно од цело зрно;
- маслиново масло, лажица на оброк, кога календарот дозволува масло;
- ореви, бадеми или семки секој ден, по половина шака.
Мешунките и житарките заедно ги даваат сите белковини што ни требаат. Не мора да се во ист оброк, доволно е во ист ден, а нашата кујна веќе го знае тоа: грав со леб, леќа со ориз, наут со булгур.
Посно мени за еден ден
| Оброк | Што |
|---|---|
| Појадок | овесна каша на вода со рендано јаболко, цимет и ореви |
| Ручек | посна сарма со булгур и леќа и салата од зелка |
| Ужина | парче овошје и половина шака бадеми |
| Вечера | полнети тиквички со булгур и наут |
Двата рецепта се посни: без месо, јајца и млечни производи. Тиквичките остануваат посни ако не ставиш јогурт одозгора.
За цела недела, со посни денови во неа, види го менито за 7 дена. Таму сармата и тиквичките се веќе вклучени.
Кога е дозволена риба
Во некои денови од постот црковниот календар дозволува риба. Тоа е добар ден за масна риба, како скуша плаки или пастрмка во фолија. Масната риба е главниот извор на омега-3 масните киселини, кои во посна исхрана инаку ги има малку.
На што да внимаваш при подолг пост
Кога постот трае со недели, вреди да се знае што недостасува без храна од животинско потекло. NHS, британската здравствена служба, ги наведува овие:
- Витамин B12 го има главно во месото, рибата, јајцата и млечните производи. Во растителната храна го има само во збогатени производи, па при подолго време без храна од животинско потекло може да треба додаток. За тоа прашај го лекарот.
- Калциум: зелен лиснат зеленчук, зелка, брокула, сусам и таан, мешунки, суви смокви.
- Јод: главниот извор е млекото, а во посен ден јодираната сол.
- Омега-3: ореви, мелено ленено семе, а риба кога е дозволена.
Ова не е причина да не се пости. Повеќето луѓе постат неколку недели, а помеѓу постите јадат и риба, јајца и млечни производи.
Чести прашања
Дали се слабее во пост? Може, ако постиш со мешунки, зеленчук и житарки од цело зрно, а не со пециво и пржено. Прегледот од 2010 наведува помала телесна маса во текот на православниот пост.
Од мешунките ме надува. Што да правам? Натопи ги преку ноќ и фрли ја водата, свари ги добро и почни со помали порции. Цревата се навикнуваат за неколку недели. Конзервираните мешунки исплакни ги пред јадење, со тоа тргаш и дел од солта.
Колку мешунки во пост? Во посен ден мешунките се главниот протеин, па по една порција на ручек и вечера е во ред. Медитеранската пирамида бара мешунки барем два пати неделно, а во пост повеќе.
Може ли да постам ако имам дијабетес или земам лекови? Разговарај со лекарот пред постот. Промената на исхраната може да бара промена на лековите.
Повеќе
За кого не е ова
Бремени и доилки, деца, постари луѓе со слаб апетит и луѓе со хронични болести постот го прилагодуваат со лекар.
Медитеран 8 е составен врз основа на објавени научни извори и не е замена за медицински совет. Ако имаш здравствена состојба или земаш лекови, консултирај се со лекар пред да почнеш.